HarmonyOS เกิดขึ้นได้อย่างไร? จากความไม่แน่นอนสู่ระบบปฏิบัติการของ Huawei

หากวันหนึ่งบริษัทสมาร์ตโฟนระดับโลกไม่สามารถพึ่งพาระบบปฏิบัติการและเทคโนโลยีจากบริษัทอื่นได้เหมือนเดิม บริษัทนั้นจะทำอย่างไร?

นี่คือหนึ่งในคำถามสำคัญที่ทำให้ชื่อ HarmonyOS กลายเป็นที่สนใจของวงการเทคโนโลยีทั่วโลก เพราะเบื้องหลังระบบปฏิบัติการของ Huawei ไม่ได้มีเพียงเรื่องของสมาร์ตโฟน แต่ยังเกี่ยวข้องกับการแข่งขันทางเทคโนโลยี การพึ่งพาตนเอง และแนวคิดที่ว่าอุปกรณ์หลายประเภทควรสามารถทำงานร่วมกันได้เสมือนเป็นระบบเดียว

จุดเริ่มต้นก่อนชื่อ “HarmonyOS” จะเป็นที่รู้จัก

หลายคนอาจเข้าใจว่า Huawei เริ่มสร้าง HarmonyOS หลังจากเกิดความขัดแย้งทางการค้าระหว่างจีนและสหรัฐอเมริกา แต่ความจริงแล้วแนวคิดของระบบปฏิบัติการนี้เริ่มต้นก่อนหน้านั้นหลายปี

ในปี 2019 เหริน เจิ้งเฟย ผู้ก่อตั้ง Huawei ให้สัมภาษณ์ว่า บริษัทเริ่มออกแบบและพัฒนาระบบที่ต่อมากลายเป็น HarmonyOS มาประมาณ 7 ปีแล้ว หรือย้อนกลับไปประมาณปี 2012 โดยจุดประสงค์เดิมเกี่ยวข้องกับการรองรับอุปกรณ์ Internet of Things (IoT) และระบบที่ต้องการความหน่วงต่ำ ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นคู่แข่งของ Android บนสมาร์ตโฟนเพียงอย่างเดียว

ในประเทศจีน ระบบดังกล่าวเป็นที่รู้จักในชื่อ Hongmeng OS หรือ 鸿蒙 (หงเหมิง) ก่อนที่จะใช้ชื่อสากลว่า HarmonyOS

แนวคิดสำคัญของ Huawei คือ ในอนาคตผู้ใช้งานอาจไม่ได้มีเพียงโทรศัพท์หนึ่งเครื่อง แต่จะมีทั้งสมาร์ตโฟน แท็บเล็ต สมาร์ตวอตช์ โทรทัศน์ รถยนต์ และอุปกรณ์อัจฉริยะภายในบ้าน หากอุปกรณ์เหล่านี้สามารถสื่อสารและแบ่งปันความสามารถระหว่างกันได้อย่างเป็นธรรมชาติ ประสบการณ์ใช้งานก็จะต่อเนื่องกว่าการมีระบบที่แยกออกจากกัน

นี่จึงเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิด Distributed Operating System หรือระบบปฏิบัติการแบบกระจาย ซึ่งกลายมาเป็นหัวใจสำคัญของ HarmonyOS ในเวลาต่อมา

ปี 2019 จุดเปลี่ยนที่ทำให้ HarmonyOS ถูกจับตามอง

แม้ Huawei จะพัฒนาระบบของตนเองมาก่อนแล้ว แต่เหตุการณ์ในปี 2019 กลายเป็นตัวเร่งสำคัญ

วันที่ 15 พฤษภาคม 2019 กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ประกาศนำ Huawei และบริษัทในเครือเข้าสู่ Entity List ส่งผลให้บริษัทสหรัฐฯ ที่ต้องการส่งออกหรือถ่ายโอนเทคโนโลยีบางประเภทให้ Huawei ต้องได้รับใบอนุญาตจากรัฐบาลสหรัฐฯ ก่อน

เหตุการณ์นี้สร้างความไม่แน่นอนอย่างมากต่อธุรกิจสมาร์ตโฟนของ Huawei เพราะโทรศัพท์ของบริษัทในเวลานั้นพึ่งพาระบบ Android และเทคโนโลยีจากบริษัทอเมริกันหลายส่วน

จุดนี้ทำให้โครงการระบบปฏิบัติการที่ Huawei พัฒนามาหลายปีมีความสำคัญขึ้นทันที

ดังนั้น หากจะกล่าวว่า “HarmonyOS เกิดขึ้นเพราะ Huawei ถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตร” ก็อาจไม่ถูกต้องทั้งหมด เพราะการพัฒนาเริ่มต้นมาก่อนเหตุการณ์ดังกล่าวหลายปี แต่ข้อจำกัดทางการค้าในปี 2019 เป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้ Huawei ต้องเร่งสร้างระบบนิเวศของตัวเองและลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาเทคโนโลยีภายนอก

วันที่ HarmonyOS เปิดตัวอย่างเป็นทางการ

วันที่ 9 สิงหาคม 2019 ในงาน Huawei Developer Conference ที่เมืองตงกวน ประเทศจีน Huawei เปิดตัว HarmonyOS อย่างเป็นทางการ

Huawei อธิบายในเวลานั้นว่า HarmonyOS เป็นระบบปฏิบัติการแบบกระจายที่ออกแบบมาเพื่อให้อุปกรณ์หลากหลายประเภทสามารถทำงานร่วมกัน และมอบประสบการณ์ต่อเนื่องระหว่างอุปกรณ์

แนวคิดที่น่าสนใจคือ

“หนึ่งระบบ หลายอุปกรณ์”

แทนที่จะสร้างระบบปฏิบัติการหนึ่งชุดสำหรับโทรศัพท์ อีกชุดสำหรับโทรทัศน์ และอีกชุดสำหรับอุปกรณ์ IoT ทาง Huawei ต้องการสร้างพื้นฐานที่สามารถนำไปปรับใช้กับอุปกรณ์หลายประเภทได้

ตัวอย่างเช่น ผู้ใช้อาจกำลังดูวิดีโอบนสมาร์ตโฟน แล้วส่งภาพไปยังหน้าจอขนาดใหญ่ ขณะที่ใช้โทรศัพท์เป็นรีโมต หรือให้อุปกรณ์หลายชิ้นแบ่งปันความสามารถของฮาร์ดแวร์ซึ่งกันและกัน

เป้าหมายจึงไม่ใช่เพียงการสร้าง “Android อีกหนึ่งตัว” แต่คือการสร้างระบบที่มองอุปกรณ์หลายชิ้นเป็นส่วนหนึ่งของระบบเดียวกัน

ทำไม Huawei จึงจำเป็นต้องมีระบบปฏิบัติการของตัวเอง?

เหตุผลของการเกิด HarmonyOS สามารถมองได้จาก 3 ปัจจัยสำคัญ

ประการแรก คือการเตรียมพร้อมสำหรับยุค IoT

Huawei เชื่อว่าอนาคตจะมีอุปกรณ์อัจฉริยะจำนวนมากกว่าแค่สมาร์ตโฟน ระบบปฏิบัติการจึงต้องสามารถปรับตัวให้เหมาะกับหน้าจอและฮาร์ดแวร์ที่แตกต่างกัน รวมถึงทำงานร่วมกันระหว่างอุปกรณ์ได้

ประการที่สอง คือการลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอก

เหตุการณ์ Entity List ในปี 2019 แสดงให้ Huawei เห็นอย่างชัดเจนว่าการพึ่งพาแพลตฟอร์มจากบริษัทอื่นเพียงอย่างเดียวอาจกลายเป็นความเสี่ยงทางธุรกิจ การมีระบบปฏิบัติการและระบบนิเวศของตัวเองจึงช่วยเพิ่มทางเลือกและความสามารถในการควบคุมทิศทางเทคโนโลยีของบริษัท

ประการที่สาม คือการสร้าง Ecosystem ของ Huawei

การแข่งขันในโลกเทคโนโลยีไม่ได้จบอยู่ที่ว่าโทรศัพท์ของใครมีสเปกดีกว่า แต่คือใครสามารถสร้างระบบนิเวศที่ทำให้อุปกรณ์ แอป บริการ และนักพัฒนาทำงานร่วมกันได้ดีที่สุด

Apple มี iOS และระบบนิเวศของตัวเอง ขณะที่ Google มี Android และบริการต่าง ๆ ของ Google ส่วน Huawei จึงเริ่มสร้างองค์ประกอบของระบบนิเวศของตนเอง โดยมี HarmonyOS เป็นหนึ่งในแกนกลางที่สำคัญ

HarmonyOS จึงเป็นมากกว่า “ระบบสำรอง”

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดเกี่ยวกับกำเนิดของ HarmonyOS คือ ระบบนี้สะท้อนให้เห็นว่าโลกเทคโนโลยีไม่ได้แข่งขันกันเฉพาะเรื่องฮาร์ดแวร์อีกต่อไป แต่แข่งขันกันถึงระดับ ระบบปฏิบัติการ แพลตฟอร์ม นักพัฒนา แอป และระบบนิเวศทั้งหมด

จากโครงการที่เริ่มต้นขึ้นเพื่อรองรับ IoT และอุปกรณ์อัจฉริยะ HarmonyOS กลายเป็นยุทธศาสตร์สำคัญของ Huawei หลังปี 2019 และถูกนำไปใช้กับอุปกรณ์หลายประเภท ตั้งแต่สมาร์ตโฟน แท็บเล็ต อุปกรณ์สวมใส่ หน้าจออัจฉริยะ ไปจนถึงระบบภายในรถยนต์ โดย Huawei ยังคงพัฒนาระบบต่อเนื่องในรุ่นหลัง ๆ

ดังนั้น สาเหตุของการเกิด HarmonyOS จึงไม่ได้มีคำตอบเพียงว่า “เพราะ Huawei ต้องการหนีจาก Android”

แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ทั้งวิสัยทัศน์เรื่อง IoT ความต้องการเชื่อมโยงอุปกรณ์หลากหลายประเภท ความจำเป็นในการลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอก และแรงกดดันทางการค้าระหว่างประเทศ

และนั่นทำให้ HarmonyOS จากระบบปฏิบัติการที่แทบไม่มีใครรู้จัก กลายเป็นหนึ่งในความพยายามครั้งสำคัญในการสร้างระบบนิเวศเทคโนโลยีที่สามารถยืนอยู่ได้ด้วยตัวเอง

HarmonyOS จึงไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพื่อเป็น “ทางเลือกเมื่อ Android ใช้งานไม่ได้” แต่เกิดขึ้นจากความพยายามของ Huawei ที่จะสร้างโลกซึ่งโทรศัพท์ นาฬิกา โทรทัศน์ รถยนต์ และอุปกรณ์อัจฉริยะสามารถเชื่อมต่อและทำงานร่วมกันภายใต้ระบบเดียวกันได้